№29 мектепке дейінгі гимназия балабақшасы
АТА-АНА МЕН БАЛАБАҚШАНЫҢ БАЛА ТӘРБИЕСІНДЕГІ РОЛІ.
Қосқан zhubanish   
14.01.16 05:16

АТА-АНА МЕН БАЛАБАҚШАНЫҢ БАЛА ТӘРБИЕСІНДЕГІ РОЛІ.

Балаларды тәрбиелей отырып, ата-аналар еліміздің болашақ тарихын, демек,

дүниенің де тарихын тәрбиелейді.А.С. Макаренко.

Тәуелсіз еліміздің келешек ұрпақты тәрбиелеу мәселесі бүгінгі күннің өзекті тақырыбы.

Бұл мәселенің шешімін табуда үздіксіз білім беру жүйесі айтарлықтай дәрежеде қайта

қаралып, оны жетілдіру жолдары іздестірілуде. Бұл алға қойылып отырған негізгі

талаптар – Қазақстан білім беру жүйесінің бүкіләлемдік білім беру кеңестігіне толық

енудің алғашқы даму стратегиясын жасау болып табылады. Айтылған талаптардың

жүзеге асырылуы бағытындағы жұмыстың үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы –

мектепке дейінгі ұйымдарда баланың білімге деген құштарлығын арттырудан,

ұлтымызға тән қасиеттерін бойына сіңірген бала тәрбиелеуден бастағанның маңызы

зор. Балабақша — бүлдіршіндерді болашақта ата дәстүрін сақтайтын инабатты да,

ибалы үлкен-кішіні сыйлай білуге үйрететін тәрбие орталығы. Өмірге келген жас

ұрпақты тәрбиелеу ата-аналар мен балабақша тәрбиешілерінің қасиетті борышы.

Бала үшін дүниеде ең жетілген, білімді де, мәртебелі адам – оның ата – анасы.

Ал, ең әдемі де жарық үй – оның туылған үйі.

Жас баланың дамуында ата-ананың орыны ерекше, сондықтан ата-ана өз отбасында

қолайсыз жағдайларды баланың көзінше тудырмауға тырысуы қажет. Отбасындағы

ұрыс-керіс баланың жүйкесін тоздырады. Кейбір ата-аналар өз перзентін шектен тыс

еркелетіп, баланың бетінен қақпай, көңіліне қарап тәрбиелейді. Ал мұндай көріністер

баланың бойына кері қасиет пайда болуына тікелей жағдай тууына себеп болады.

Ата-аналар балаға отбасылық өмірдің алуан түрлі, қыры мен сырын дүние жұмбақтарын

танытып, тағылым талғамға, әдептілікке баулуға тиіс. Себебі, ата-ананың күнделікті

өмір тіршілігіндегі еңбегі, адамның бейнелері, жақсы мінез-құлқы, дұрыс қарым-қатынасы

– балаға үлгі. Баланың алдында барынша сабырлы әрі ұстамды болуға тырысу керек,

ата-ана өзі үлгі бола отырып, баласын сабырлылыққа тәрбиелейді. Әрбір ата-ана өз

баласы үшін-басты тұлға. Сондықтанда да кез-келген бала алдымен үлгіні ата-анасынан

алады. Бала әкеден ақыл, анадан мейір алады. Ата-ана баласымен пікірлесуде бейауыз

сөздерді қолданбай, дөрекілікпен жеке басын қорламай, мейірімді, табиғи, жылы ақылды

сөздер айтып өнеге бола білсе, тәрбие де табысқа жетеді, өйткені, жақсы сөз жан

семіртеді.                           Сонымен қатар мектепке дейінгі ұйымның педагогикалық

ұжымы ата-аналармен бірлесіп, баланы өсіріп тәрбиелеудегі басты мақсат қоғамдық

өмірге «түзу кірпіш қалау» екенін ескере отырып, ал осы мақсатты жүзеге асыру үшін,

алдындағы қандай болмасын қиындықтарын жеңу, соған сәби кезінен төмендегі

мынадай көзқарастарды негізгі ұстаныным ретінде қабылдау. Көзқарастар мыналар: Баланы

сәби ол әлі ештеңе білмейді, ұқпайды деп жай көзбен қарамау керек,

өйткені ол да өсіп келе жатқан тұлға. Баланы әр уақытта шындыққа үйрету. Еш

уақытта алдамай, шындықты ашып айтып сол жағдайға дұрыс көзқараспен қарауға

жағдай туғызу.

Баланың өз ісін уақытымен күнде қадағалау, бақылау.

Баланың әр бір ісін қадағалап, оған деген көзқарастан нәтиже шығаруға көмектесу.

Қандай жағдай болса да, ұрпағын жауын мен жел өтінен, жаман әдеттен

қорғап, өз бойындағы ең жақсы қасиеттерін сіңіру, ана уызбен бірге ұлттық дәстүр

қайнарына қондырып өсіру әке мен ананың ұлы борышы. Дені сау, рухы таза, ана

тілін толық меңгерген ұрпақ өсіру қазіргі кездегі ең негізгі мәселе. Бала тәрбиесінде

отбасы басты орын алады. Баланың ана тілін толық меңгеруі . ұлттық-сана сезімін

тәрбиелеу, денсаулығын түзету, бала тәрбиелеудің әдіс-тәсілдерін білу жөніндегі

дағдыларын қалыптастыру мектепке дейінгі мекемелерге берілген. Тәрбиенің сан

алуан келелі мәселесін шешетін, қарапайым дағдыларды бала санасына

орнықтыратын алғашқы білім баспалдағы – балабақша. Балабақшада халық

педагогикасын бала бойына сіңіре отырып имандылыққа, адамгершілікке

тәрбиелейміз. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпыға міндетті

мемлекеттік стандартының бес саласының әр бөлімдеріндерінің

ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттерінде салт-дәстүрдің барлық түрлерін

баланың бойына сіңірудеміз. Мысалы: тұсау кесу, бесікке салу, тілашар т.б.

Мектепке дейінгі ұйым тәрбиешілер өз тәжірибелерінде халық ауыз

әдебиетінінің ішінен жиі мақал-мәтелдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар,

санамақтар, ертегілерді оқу іс-әрекеттерінде пайдаланады. Бүгінгі күнде

жас ұрпақтың сана сезіміне өз елінің, жерінің тарихы мен мәдениеті

туралы алғашқы ұғымдарды кішкентай кезінен қалыптастырамыз.

Баланың өмірге қадам басардағы алғашқы қимыл-әрекеті ойын. Сондықтан

оның мәні ерекше. Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев «Ойын

ойнап, ән салмай өсер бала бола ма?» — деп айтқандай баланың өмірінде

ерекше орын алады. Ойын мектеп жасына дейінгі баланың жеке басының

дамуына ықпал ететін тәрбие құралы. Ойын баланың барлық қабілетінің

дамуына, айналасындағы дүние жайлы түсініктерінің кеңеюіне, тілінің

дамуына, құрбыларымен жақындасуына көмектеседі. Өйткені бала

нәресте шағынан бастап адалдыққа, батылдыққа, мейірімділікке, еңбек

етуге тәрбиелеудің құралы ойын. Осыған орай бүгінгі күндері

тәрбиешілер алдында балаға білім., білім дағдыларын игеріп қана

қоймай, қабылдауын, ойлауын, қиялын, сезімін, ерік-жігерін жан-жақты

етіп дамыту міндеттері тұр. Болашақ қоғамымыздың тағдыры да бала

тәрбиесіне тікелей байланысты. Қоғамды дамытушы да, ілгері апарушы

да осы жас жеткіншектер. Тәрбиенің сан қилы дағдыларын бала

бойына дарытатын алғашқы білім баспалдағы – балабақша, жол сілтеп,

жетелеп, үйретуші — тәрбиеші. Балабақшадағы тәрбие – қазақи ұлттық

сана, ұлттық психология қалыптасқан парасатты, адамгершілік қадір –

қасиеті мол, физикалық және моральдық жоғары белсенді жеке адамды

қалыптастырып шығару процесі болып табылады. Тәрбиелеу мен білім

берудің әрекеті практикалық процесс үстінде қалыптастырылады.

Тәрбиелеу мен оқытудың міндеттері баланың осы іс-әрекет түрлерін

қалыптастыру және оны белгілі бір мақсатқа бағыттап отыруды

көздейді. Ойнау, еңбек ету, және білім алу барысында ақыл-ой,

адамгшершілік, физикалық және көркем тәрбие, даму процесі қатар

жүреді. Бала осы кезде белгілі дәрежеде білім алады, іскерлікке

үйренеді, өзін қоршаған ортамен қарым-қатынас жасауға, қоғамдық

өмірдің әдет дағыларын игеруге бейімделеді.Іс-әрекеттің тап осы

түрлерін ғана дамыту арқылы тәрбиелеу білім беру міндеттерін

шешуге, бала дамуын дұрыс жолмен бағыттап отыруға мүмкіндік

туады. Жақсы ойнап, еңбек ете білетін әрі оқуға қабілетті баланы

ересек адамдар мен балалар қоғамында өмір сүруге қажетті

қасиеттерді толық игерген тәрбиелі бала деп аталуы мүмкін.

Жоғарыда аталып өткен іс-әрекеттің әрқайсысы бала дамуына

өзіндік, өзіне тән үлесін қосады. Мысалы, тәрбиенің ең маңызды

міндеті саналатын ақыл-ой тәрбиесінің өзі бала ойының: еңбегін

және балалардың оқуын үнемі бағыттап отыру арқылы жүзеге

асатыны бізге балаларды тәрбиелеу тәжірибесінен таныс.

Адамгершілікке тәрбиелеу міндеттері жөнінде де осыны айтуға

болады. Бала өзін-өзі көрсете білсе, ендеше ойын, оқу еңбекте

адамгершілікке тәрбиеленеді деген сөз. Өйткені, мұнда олардың

өзара ересек адамдармен қарым-қатынасы қалыптасады.

Іс-әрекеттің әрбір түрінде осылайша өзара ұштасып жататын

педагогикалық мүмкіндіктерді ескере отырып, мектепке дейінгі

ұйымдарда балалардың тіршілік әрекеттерін, тәрбиелік мақсатқа

сай ұйымдастыра аламыз.Ойын, еңбек, оқу арқылы біз балаларға

белгілі бір тұрғыдан ықпал жасай аламыз. Бірақ біз іс-әрекеттер

ойын, еңбек, оқыту өзара ұштасқан жағдайда ғана баланың жеке

басын дамытуда толық нәтижеге жете аламыз. Балабақшаның

негізгі міндеті – баланың жеке басының бастапқы қалыптасуын

қамтамасыз ету. Бұл жас баланың ақыл-ойының дамуы мен

даярлығы үшін қолайлы кезең. Осы кезеңде бала оқу мен тәрбиені

қалыптастыруға, өз қызметін білуге, тілдік қатынастың қарапайым

тәжірибесінде өзін-өзі таныта білуге, мінез-құлық мәдениетіне,

жеке гигиеналық және салауатты өмір салтының негіздеріне

бағдарланады.

Еліміздің ертеңгі болашағы жас ұрпақты азаматық пен имандылыққа

баулу – тәрбиенің басты міндеттерінің бірі. Сонымен қатар ата-

аналар мен мектепке дейінгі ұйымдар ұлттық тәрбиеге де мән

бергендері жөн. Бұл саладағы күш – жігер алдымен бүлдіршіндерді

отандыққа тәрбиелеуге бағытталады. «Отан» деген ұғым балаға

дүние есігін ашқан үйі , ата-анасы, ағайын туыстары, туған жері,

кең – байтақ гүлжазира даласы, тау – тасы, өзен – көлі, сылдырап

аққан мөлдір бұлағы бейнесінде қабылданып, ең қасиетті де

құдіретті алтын бесігі ретінде үйретуге тиіспіз.

Жас ұрпақты кішкентайынан салт-дәстүрлер рухында баулу,

құлағына сіңіру әдет-дағдысына айналдыру – парызды іс. Қазақ

сөз өнерін қатты құрметтеген халық: «Жақсы сөз – жарым ырыс»,

«Жақсы сөз жан семіртер. Сонымен қатар балаға «сіз», «рақмет»,

«кешіріңіз», «өтінемін» деген сияқты сыпайылықты білдіретін

сөздерді үлкендерге айтып жүруге үйрету, оған дағдыландыру

ата-аналар мен тәрбиешілердің міндеті.

Халқымыздың дәстүрінде қол алысып амандасуға ерекше көңіл

бөлген, жас баланы сәби кезінен үлкендермен қол алысып

амандасуғы тәрбиелейді. «Көкеңе қолыңды беріп амандас»,

«Ағаңның қолын ал», «Атаңа екі қолыңды бер» деп үйретеді.

Ондай кезде үлкендер яғни аталар, әжелер «Ой азамат болыпты

ғой!», «Таудай бол!» деп баланың қолын алып, сәлем беруге

ынталандыратын сөздер айтып ынтасын тудырады. Баланы

жастайынан осындай инабаттылыққа баулу, ол есейгенде сыпайы,

әрі жеке тұлға болып қалыптасуына негіз болады.

 

Соңғы өзгертулер 14.01.16 05:24
 
Бала біздің болашағымыз
Қосқан zhubanish   
14.01.16 04:57

Бала біздің болашағымыз

Бала өсіру ата-анаға оңай шаруа емес, көп еңбек сіңіруге тура келеді. Сөйтіп өсірген баланың кім де болса кейін

жамандығын емес, қызығын көруді аңсайды. Әйткенмен бес саусақ бірдей емес дегендей баласын жақсы

көре тұра, оны дұрыс тәрбиелеудің жолын білмейтіндер немесе бойындағы керенаулық, не еренсіздік, не

мінезіндегі кемшіліктеріне орай дұрыс тәрбиеге мән бермей, уақыт оздырып алатындар аз емес. Әркімнің

бойындағы адами қасиеттердің әртүрлілігіне қоса күнделікті өмірдегі адамдармен  қарым-қатынасы, өмір

сүру ережесі, үй-ішіндегі тұрмыстық дағдылары да түрліше болып келеді. Сол түрлі қасиеттің бала тәрбиесіне

көп қатысы барына жете көңіл бөлмейтіндер бар. Дұрыс тәрбие беруге септігі мол алғы шарттар ретінде атап

айтқанда: балаға әділ қарым-қатынас жасай отырып, оның бір де бір кемшілігін елеусіз қалдырмау, өтірік

айтпау, біреуді сыртынан ғайбаттамау, берген уәдені бұлжытпай орындау, баланың орынсыз талабына ақылмен

жауап беру, бетімен жібермеу, ерлі-зайыптының бір-бірімен сыйластық қатынасы, үлкенді сыйлау, кішіге

қамқорлық сияқты тек жақсы қасиеттерімен өнеге көрсету. Мәселе сол қасиеттердің бәрі бірдей ересек

адамдардың бойынан табыла бермейтіндігі, баланың көз алдынан толып жатқан ерсі қылықтар өтіп жататыны

өкінішті-ақ. Соның нәтижесінде сәби шағында көрген тез қабылдағыш әрі еліктегіш бала-қыз болсын өсе келе

неше түрлі қисық мінездер танытады. Сөйтіп кезінде бала тәрбиесінде ата-ана тарапынан жіберілген қателіктер

орны толмас өкінішке қалдырады, оны өмірден сан рет көріп жүрміз. Бұдан «қазір бала ғой, кейін есі кірген

соң әлі-ақ түсінеді»-деп ұзын арқау, кең тұсауға салынып, уақыт өткізіп алуға мүлде болмайтынын

байқаймыз. Неге десеңіз, баланың айналасындағы дүниені қабылдау, сезінуге, білуге құмарлық,

психологиясына терең із қалдыру кезеңі мектепке  дейінгі сәби шағында қалыптасып үлгереді.

Кейін өзгерту қиынға соғады, жолын, әдісін таппаса, өзгерту де мүмкін болмайды. Осы аталған кезеңде

баланың қабылдау қабілеті күшті келетіндіктен де балабақшалар тәрбиесінде оларды жан-жақты дамытуға:

ой-өрісін, тілін,ойлау қабілетін, эстетикалық сезімін, дене құрылысын т.б. дамыту ісіне ғылымға негізделген

бағдарлама бойынша мықты көңіл бөлінеді. Күнделікті өмірде байқасаңыз мектепке үйден барған баладан

көрі балабақшадан барған баланың дүние танымы әлде қайда жоғары.

Ендеше Егеменді еліміздің болашағы балалар тағдыры ұмыт қалмауы тиіс.

Дені сау, жан-жақты,адал да парасатты адам тәрбиелеу бүгінгі қоғамымыздың

болашағын қамтамасыз ету баршаның, ата-ананың міндеті.

Соңғы өзгертулер 14.01.16 05:14
 
Жаңа жыл
Қосқан zhubanish   
25.12.15 06:03

Жаңа жыл (орта топ)

Жаңа жылдық әуен . Жүргізуші кіреді, жаңа жылмен құттықтайды.

Зал мерекеге әсем безендірілген, қане, балалар кіріңдер шырша келіпті қонаққа!

Музыка әуенімен балалар залға жүгіріп кіреді. Билейді.

1 бала: Жасыл шырша, қош келіпсіз.

Сені күтіп жүрдік біз,

Көркейсін деп сенің жүзің,

Ойыншықтар ілдік біз.

2 бала: Жасыл шырша, қош келіпсіз,

Сені күтіп жүрдік біз.

Өзіңменен жаңа жылды,

Бір көруге келдік біз.

3 бала: Жасыл шырша жанында

Ойнап күліп қайтамыз,

Жасыл шарша жанында

Өлеңді де айтамыз.

Ән: « Жарқырайды шыршамыз»

1 бала: Айналады қар, қар,

Көшенің бәрі аппақ.

Үйлерде, жерде қар,

Бізге келді..........

Балалар: ҚЫС!

2 бала: Шыны шөлмектей аппақ қысым,

Мол жылтыр қарды бізге әкелді

Көңілді қуанышта біздің балалар,

Ауламызда үйілді биік таулар!

3 бала: Мөлдір қыс, қысқы күндер!

Шанаға да отырдық, конькиге де тұрдық,

Шаналар сырғанап, конькилер ұшады

Қызықты қысым балаларға бақыт силайды.

Жүргізуші: Біз бүгін жақсы көңіл көтеріп жатырмыз, ал Аяз Ата әлі жоқ. Ол қайда екен? Келетін уақыты болып еді, кешігіп қалған шығар. АязАта, ауу-ауу Естисіңба, мен сені шақырамын? Жоқ менің даусым тым жәй шығады, қане, балалар бәріміз бірге шақырайық!   «Аяз Ата!»

Балалар АязАтаны шақырады.

Аяз Ата кіреді.

Аяз ата: Сәлеметсіздер ме, балақайлар!

Мен көңілді аяз атамын!

Сендердің жаңа жылдық қонағыңызбын!

Меннен мұрындарыңды жасырмаңдар, үсітпеймін.

Бүгін мен мейірімдімін,

Есімде, бір жыл бұрын осы балаларды көргенмін.

Байқамаппын жылдың бір сағаттай өтіп кеткенін.

Жаңа жылмен құттықтаймын!

Денсаулық, бақыт тілеймін!

Шыршаға жақындаңдар

Инесін санаңдар! (Аяз Ата шыршаға қарайды, басын шайқайды)

- Ай-яй-яй! Бұл дұрыс емес! Шырша бізбен қуанбай тұр! Түрлі-түсті шамдарын жағуды сұрайық.

Жүргізуші:  Ал, біз балалар Аяз атаға көмектесеміз, соңғы сөзін қайталаймыз.

Аяз Ата: Қане шырша, ұмтыл!

Балалар: Ұмтыл!

Аяз Ата: Қане шырша күлімсіре!

Балалар: Күлімсіре!

Аяз Ата: Қане шырша, бір-екі-үш!

Балалар: Бір-екі-үш!

Аяз Ата: Қуаныш жарығымен жарқыра!

Балалар: Жарқыра! (шырша жанбайды)

Аяз Ата: Біздің шыршамыз оянбады, шамдарын жақпады. Мүмкін біреуіміз айқайламай қалғанбыз! Қане бәріміз бірге айтайық: Бір-екі-үш! Шырша жарқыра!

Балалар:(айқайлайды) Шырша жарқыра! (шырша жанады)

Шыршаның дауысы аудиозаписке жазылған.

Сәлеметсізбе, достарым!

Жаңа жылмен достарым, жаңа жылмен.

Қарсы алайық жылды біз жаңа жырмен,

Ертегілер еліне келіп тұрмын,

Өткізейік бұл кешті әзіл-әнмен.

Бала: Әдемілеп біз ілген

Ойыншықтар тізілген.

Қандай жақсы шыршамыз,

Ән шырқайық баршамыз.

Ән: «Кішкентай шыршамыз»

Жүргізуші: Аяз ата, сен қолғабыңды жоғалттың. Міне қолғабың, балаларда. Қуып жет!

Ойын: «Қолғапты ұста». Ойын ойнап болған соң балалар орындарына отырады.

Жүргізуші: Қандай керемет! Шырша түрлі түсті шамдарымен жалтырап тұр, балалар әдемі киінген, көңілді. Бірақ, Ақшақар қайда, Аяз ата? Бізге әлі келмей жатыр.....

Аяз ата: Ия, шынымен әлі жоқ.....

Бала: Ұлпа қарлар, аппақ қарлар

Ұшыңдар, ұшыңдар,

Шыршаны айнала ұшыңдар

Ұшыңдар, ұшыңдар!

Әлемді сиқырға бөлеңдер! Ұлпақарлар қолдарына шырша астынана қарларды алады.

Ұлпақарлар биі.

Биден соң қарларды қайтып шырша астына қояды да, орындарына отырады. Аяз ата сыпырғыны алып сыпыра бастайды.

Аяз ата: Ай, ұлпақарлар жолдың бәрін қарлады! Ақшақар тіпті жолды таба алмас енді...... Міне қазір жолдың бәрін тазалайын..... ( сыпырып, жаймен қар үйшігіне жақындайды) Қанша қар жауған? Ай, қандай керемет, қар жыбырлайды.....

Жүргізуші: Қане, қарайық не бар екен. (Қар астында Ақшақар )

Аяз ата: Немерем, Ақшақар, сен бұнда қайдан жүрсің?

Ақшақар: Балабақшаға келе жатыр едім, бір мезгілде боран соғып, мені қар басып қалды. Рахмет, Ата, мені қардан тазалағаныңа.

Аяз ата: Ақшақар сен ұмытқан жоқсың ба, өзіңнің сүйікті қарыңды?

Ақшақар: Ұмытқан жоқпын, арнайы алып келдім, балалар ойнасып деп.

Жоғарға қарды лақтырамын,

Ұшады олар қашыққа.

Жинайды  қарларды балалар,

Әкеледі менің  шелегіме.

Қармен ойын.

Жүргізуші: Рахмет, саған Ақшақар, біздің балалармен ойнағаныңа.

Аяз ата: Қане, балалар шеңберге тұрыңдар, әнді бастаңдар.

Ән: «Қарсыбасу»

Жүргізуші: Аяз ата шаршадың ба? Ақшақармен отыр, дем ал, балалардың тақпағын тыңдаңдар.

Балалар жеке тақпақ айтады.

Ән: « Аяз ата»

Аяз ата: Рахмет, балалар жақсы әндеріңе. Енді ертегінің уақыты жетті. Менің таныс қояным бар, ол әрдайым менімен бірге.

(Шырша астынан ойыншық шығарады, ал шырша артында қоян киімін киген бала тұрады).

Мен сиқыршымын қазір қоянды тірілтемін. Балалар сиқырлы сөздерімді айтып болғанша, сендер көздеріңді жұмыңдар.

(Сиқырлы әуен ойналады. Бұл кезде жүргізуші үйдің есігін ашады, оған түлкі кіреді, ал ол шыршаны айналып қоян-баланя алып шығады)

Жүргізуші: Қош келдің қоян, неге сен көңілсізсің?

Қоян: Сәлеметсіздер ме, балалар, қонақтар!

Сәлеметсіздер ме, Аяз ата, Ақшақар!

Қандай көңіл-күй болсын менде.

Қиыншылық , жаңа жыл болса келіп қалды.

Ақшақар: Бізге айтып бер, мүмкін көмектесе алатын шығармыз.

Қоян: Мен өзіме үй тұрғыздым, орман шетіне.

Тұрып жаттым, мен жақсы.

Үйімді көріп, қу түлкі,

Кірді соғып есікті,

Үйден мені қуды да.

Болып едім қоян кішіпейіл,

Айналдым енді үйсіз қоянға!

Аяз ата: Ах, түлкі-қарақшы!

Не ойлап тапты!  Қамықпа қоян, үйіңнен түлкіні қуып шығамыз.

Қоян: Түлкіден мен қорқамын,

Мұрты, көзі, құйрығы.

Мінезі өрескел,

Ал,  тісі ше?

Ақшақар: Мұңайма, орманның құртақандары бар біздерде,

қолдарында шамдары , мүмкін көмектеседі олар бізге.

Жүргізуші: Қане, құртақандар шығыңдар,

Жарқыратып шамдарыңды.

Қорқытыңдар түлкіні,

Қашып кетер мүмкін?!

Құртақандар биі.

( Биден соң, үйшікке шамдарын жарқыратады)

Түлкі: (қатты) Қалай секіремін, қалай шығамын, ұшып кетесіңдер жан-жаққа.

(Құртақандар шырша астына шамдарын қойып, орындарына қашып кетеді. Қоян жылайды)

Жүргізуші: Мүмкін, әтештерді шақырармыз?

Аяз ата: Әтеш, әтеш, әй әтеш!

Таңсәріден тұрасың,

Тамаша ән саласың!

Орманға сен де келіп,

Әніңді айтарсың.

Қу түлкінің зәресін аларсың! (Әтеш келеді)

Әтеш: Менің достарым-

Ер жүрек достарым.

Аяқтарын топылдатып,

Қағып-қағып қанатын

Бар дауыспен ән салып -

Үркітеді түлкіні! (Әтештер биі.)

1-ші: Біз көңілді әтештерміз,

Біз тентек әтештерміз.

(Әтештер қанаттарын қағып, орында жүреді.)

2-ші : Қомдаймыз қанатты

Басамыз адымдап.

(Сол аяқтарын кейін, оң аяқтарын алға созады.)

3-ші : Жаудан қорғану үшін

Аяқты соғамыз.(аяқты соғады)

4-ші: Жүреміз, бидай іздеп,

Қандай тәтті бұл бидай!

(Қолдарын артына қойып, алға иіледі – бидай іздейді.)

5-ші: Түлкіні жеңіп,

Құтқарамыз  апанды.

Кө-ка-ре-ку!

(Әтештер қанаттарын қағып  шеңбер құрып жүреді.Тоқтайды да айқайлайды, «Ку-ка-ре-ку!»)

Түлкі:(қатты дауыстап): Атып шығамын,/ Ырқып шығамын./ Бәріңді талқандаймын!

Ақшақар: Аяз ата қу түлкі ешкімнен қорқар емес. Мүмкін түлкіні өзің қоянның апанынан қуып шығарсың.

Түлкі: (қатты) Атып шығамын,/ Ырқып шығамын./ Бәріңді талқандаймын! (Әтештер қашып кетеді)

Жүргізуші: Аяз ата, қу түлкі ешкімнен де қорықпайды, ал одан бәрі қорқады. Мүмкін, сен көмектесерсің, түлкіні қоянның үйінен қуып шығуға?

Аяз ата: (тұрады) Бораным буырқан,

Аязым сен де оян.

Орманды ақ қармен,

Бүркеймін, жабамын.

Дауылды да шақырам,

Арамы, қу түлкіні,

Қатырамын,қатырам!

(Боранның дауысы үнтаспада ойнайды. Аяз ата апанды үрлей бастайды)

Түлкі: (Үйден жүгіріп шығады) Ой-ой, Аяз ата,

Мұрнымды үсіттің, мұрным тоңды!

Құйрығымды қатырып алмайын!

(балаларға) Сендер мені аяңдар

Құтқарыңдар, қорғаңдар!

Аяз ата: Түлкі сен қоянды аямайсың ба? Оның да, табаны, құйрығы тоңды, далада қыс, ал сен оны үйінене қуып жібердің.

Түлкі: (аянышты) Мені кешіріңіздер, мен енді олай жасамаймын.

Аяз ата: Ай, сен қусың! Балалар, қалай ойлайсыңдар, түлкіні кешіреміз ба?

Ал, сен қоян үйіңде тұра бер, ешкімнен қорықпа.

Қоян: Рахмет! (Үйіне кіреді)

Аяз ата: Ал, түлкіні не істейміз?

Ақшақар: Бүгін мереке, кешірейік оны.

Жүргізуші: Ол үшін, сен бізбен билейсің, келісесің бе?

Ән-би: « Көңілді ән»

Жүргізуші: (Биден соң) Қоянға көмектестік,

Әнде айттық, биледік,

Айтпағым бар менің де , (Аяз атаға қарап)

Қайда сенің сыйлығың?

Аяз ата: Алыстан арқалап,

Қашықтан  дорбалап,

Сыйлықтарды, тәттілерді,

Ала келдім бір қапшық.

Қайда қойдым, ұмыттым,

Енді қайттім, құрыдым!

Ақшақар: Досым бар менің

Әсемпаз -маймылдар

Көмектесер мүмкін солар?

Тауып берер сыйлықты?

Маймылдар: 1. Біз- үлкен әсемпаз

көңілді маймылдар.

2. Секіреміз, жүгіреміз көңілді

Іздеп табуға сыйлықты.

3. Егер балалар бізбен билесе!

(Маймылдар балалармен шырша қасында қимылдар жасайды)

Би: «Лимпопо»

Аяз ата: Жарайсыңдар, көңілді би биледіңдер, ал енді маған сыйлықтар табуға көмектесіңдер. Қайда дорбамды қойдым, есімде жоқ. Шырша! Сен көрмедің бе?

Шырша: Мен туралы ән орындап беріңдер, сонда айтамын.

Ән: «Шырша»

Шырша дауысы: Маған жақын келіңдер,

Жоғары, төмен қараңдар,

Қолдарыңды ұрыңдар,

Аяқпенен ұрамыз,

Қар төмпешігіне келіңдер

Сыйлықтарыңды алыңдар!

Аяз ата: Рахмет, шырша! Қане, балалар менің вагоныма отырыңдар, сыйлыққа бәріміз барайық. (шыршаны айналып, сыйлықтарды алады да, шырша алдында тұрады)

 

Аяз ата: Жаңа жылмен! Маймыл жылы құтты болсын!!!


Соңғы өзгертулер 25.12.15 06:17
 
Алтын күз
Қосқан zhubanish   
04.11.15 17:23

"Алтын куз"

Музыкамен балалар залга жүгіріп кіреді, өлең айтады.

Жүргізуші: Бұлттар төніп, жерге шөгіп

Дымқым тұман басады,

Шөп сарғайып, өңі  тайып,

Дала сұры қашады.

Бой жаза алмай, ойнай алмай

Денең мұздап тоңады.

Айтыңдаршы бөбектерім

Бұл қай кезде болады?

Балалар: Күз!

Ән: «Снова к нам вернулась наша осень»

1 бала: Алтын, сары, қызыл, көк

Алуан, алуан жапырақ

Күзгі бақта күлімдеп

Көз тартады атырап.

2 бала: Көк майса көрікті

Алқаптағы көп егін

Бұл күндері киіпті

Сары жібек  көлегін.

3 бала: Тамсандыры таңдайды

Жеміс- жидек піседі

Жапырақтар сарғайып

Жер бетіне түседі.

4 бала: Қоштасып біз жазбенен

Күзді қарсы аламыз

Бау – бақшада жинап өнімді

Той – тойлаймыз  бәріміз.

Балалар бәрі: Алтын күз! Алтын күз!

Ән: «Кел,кел жомарт күз»

( Балалар орындарына отырады)

Музыкамен залға қолына себет алып күз кіреді

Күз ханшайымы: Сәлемтсіздерме балалар!

Сәлемтсіздерме қонақтар!

Мен Алтын күзбін.

Жайдары жарқын жүзбін

Қонаққа келдім сендерге

Жапырақтар сиқырлы

Ойын болар не түрлі.

Мен сендерге  себетпен түрлі көкөністер ала келдім олардың атын білу үшін мен сендерге жұмбақ жасырамын.(күз жұмбақ жасырады)

Қос құлағы қалқайып,

Су ішкен сайын марқайып,

Күн ысыса тон жинайды.

Доп  болғанда ел жинайды.(Қырыққабат)

Жаздай інге тығылып,

Жатқан қызыл түлкіні.

Құйрығынан суырып,

Әкелді әкем бір күні. (Сәбіз)

Әрі қызыл, әрі тәтті,

Татқан жанды таңырқатты.(Алма).

Үстіне тігіп дәу шатыр,

Астында қызғылт дән жатыр.(Қызылша)

Күз:  Көкөністер билейік,

Билеп көңіл көтерейік.

Көкөністер биі.

1 бала: Берекесін сыйлауға

Өлкемізге күз келді

Жемістерін жинауға

Шақырады біздерді.

2 бала: Алма пісіп, алмұрт түсіп

Күз бақтары жайнайды

Кқстар қайтып, қош айтысып

Қыймас үнмен сайрайды.

Ән. «Күзде»

Күз: Бізге қонаққа ағайынды екі қыз келеді, олар әсем ән мен биді жақсы көреді.

Орыс халық әні « Мен тауға шықтым» әуенімен залға Айгерім билеп,  оның артынан жәй жүріп ұйқылы Айгүл  кірет.

Айгерім әндетіп: Ауырды көтеріп, мен тауға шықтым.

Шаршадым, шаршадым, шаршадым!

Айгүл (орындықта жатып)Жұмыстан шаршадым, шаршадым!

Айгерім: Бәлішті пісірдім, үйді сыпырдым

Шаршадым, шаршадым, шаршадым!

Айгүл (орындықта отырып):Әрине шаршадың, шаршадың!

Мен түнімен ұйықтадым,

Жарты күн ұйықтадым

Менде шаршадым, шаршадым!

Ох, қатты шаршадым!

(Жастығын дұрыстап қайтадан жатады)

Айгерім:  Айгүл тұр тез!

Қара, қанша бізге қонақ келді?

Айгүл: Мазаламаңдар, оятпаңдар!

Үйлеріңе кетіңдер...

Мүлдем тұрғым келмейді.

Айгүлге кедергі болмаңдар!

Айгерім : Айгүл  күн әлде қашан шықты

Айгүл: Мейлі жарық бола берсін маған бәрі бір

Айгерім: Тыңда Айгүл  ұйқыны қой

Қонақтарды күтейік

Айгүл:( аунайды, керіледі, есінейді, тұрады) Айгерім , а Айгерім сен бәліш пісіремін деп едің ғой қане әкел бәліштеріңді. Қазір біз балалармен жейміз.

Айгерім :Алдымен жұмыс үсте содан соң  бәлішті сұра. Сыпырғышты ал ауланы сыпырамыз.

Қара қанша жапырақтар түскен?( Айгүл сыпырғышты береді)

Айгерім әндетеді: Бұтақтардан сөгіліп,

Жапырақтар төгіліп.

Ұшып жатыр жүз мындап

Қайтер екен біздің бақ.

Айгүл:Қандай әдемі жапырақтар? жинауға қимайсын, әліде ұша берсін ( қолын сілтейтте отыра береді)

Жеке ән.

Айгүл: Шаршадым! Қандай жаман күз деген, жапырақтар ұша береді. Басыда аяғыда көрінбейді.  Жердін бәрін шашқаннан басқа пайда жоқ.

Айгерім:Сен не айтып тұрсын? Айналаның бәрі қандай әдемі? Жемістермен көкөністер қысқа азық.

Айгүл: Азық, азық? Қандай азық?

Қазіргі заманның балалары жемістер мен көкөністердің не үшін керек екенін білмейді.

Айгерім: Бәрі жақсы біледі. Көкөніс пен жемістердің пайдалы дәрумендер екенін біледі.

Айгүл: Ал көкөніспен жемістің қайда екенін білесіндерме?

Айгерім: Әрине бәрі біледі. Қазір біз саған көрсетеміз.

Ойын: «Көкөніс пен жемістер»

(көптеген түрлі көкөніс пен жемістерді екі себетке бөліп салады аттарын орысша айтып)

Айгүл: Жарайсыңдар!

Айгерім: Дуняша сен білесінбе? Балалар қандай жақсы күз туралы таппақтар біледі?!

Айгүл: Білмеймін білгімде келмейді.

Айгерім: Жоқ сен сонда да отырда тыңда.

Балалар тақпақтарын айтады.

Айгерім: Енді балалардың күз туралы әдемі әндерін тында.

Ән: «Күзгі әуен»

Айгүл: Болды жарайды, таппақ  тындадық, өлең айттық. Енді билейміз!

Айгері: Тұра тұр, мен әлі жұмысымды бітірген жоқпын. Мен асханаға барын бәлішімді қарап келейін, сен оған дейін балаларды ойната тұр, келген соң  билейміз.

Айгүл: Әр дайым осылай. Бәрін мен істеуім керек. Бәлішке салатын картоп қайда? А міне ол! (дорбасымен картопты алады, дорбаның тесігінен картоп түсіп қалады)

- Айгерім! Дорба қалай тесілді?

Айгерім: (залға кіреді) Білмеймін мүмкін тышқан тесіп тастаған шығар... Балалар саған картоп жинауға көмектессін

Ойын: Қасықпен картоп жинау

Күзім-ау-күзім-ау

Мінезің бұзық-ау

Жаңбырың сіркіреп

Келгенің қызық-ау.

Біз кішкентай балдырған

Сескенбейміз жаңбырдан

Төбемізде қол шатыр

Алдымызда жол жатыр

«Жаңбыр» биі қолшатырмен

Айгүл: Рахмет балалар! Мен енді түсіндім, күздің жақсылығын. Қандай тамаша күз деген еңбекті жақсы көрсең.

Маша бәлішпенен  кіреді

Айгерім: Рахме балалар! Әдемі әндеріңе, көңілді билеріңе жақсы таппақтарыңа және киімдеріңде әдемі

Айгүл: Ой, Айгерім сенде бәлішпен келіп қалдыңба? Күйіп кеткен шығар?

Айгерім: Күйген жоқ. Мінекей-  иісі аңқыған тәтті!

Жүргізуші: Балалар бәріміз бірге Рахмет айтайық

Балалар: Рахмет!

Ән: «Алтын күз»

Жүргізуші: Ой балалар, балалар

Қоңырқай күз болыпты

Ән салайық би билеп

Көңілді біз көтеріп

Би «Полька»

Жүргізуші: Жемісі мол теретін

Күз дос екен біз бенен

Жапырақ түсіп, гүл солып

Қыс ызғары басталды.

 

Барлығыңызды шайға шақырамыз! Бәлішпенен шай ішіп, күзді еске аламыз!


Соңғы өзгертулер 04.11.15 17:27
 
Біздің балалар мен ата-аналардың тағамдардан жасаған шеберлігі
Қосқан zhubanish   
28.10.15 04:57

Соңғы өзгертулер 28.10.15 05:38
 
<< Басы < Өткен 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 келесі > Соңғы >>

Бет 8 из 18